Gdy wybierasz gramofon do 5000 zł, sprawdź te różnice

Trzecia sprawa to głośniki i przedwzmacniacz. Wbudowane przetworniki grają głośno, ale płasko — brakuje im basu i sceny. Jeśli model ma wyjście liniowe lub słuchawkowe, podłączenie zewnętrznych głośników albo wzmacniacza poprawi dźwięk bardziej niż jakakolwiek regulacja. Pamiętaj o przełączniku przedwzmacniacza: gdy łączysz gramofon z wejściem PHONO, wyłącz wewnętrzny przedwzmacniacz, a przy wejściu AUX lub LINE — włącz. Pomylenie tych ustawień daje przesterowany, zniekształcony dźwięk.

Kupowanie używanych płyt to sztuka kompromisu między stanem nośnika a jego ceną i rzadkością. Zacznij od tego, jak płyta leży w rękach. Krzywa, wygięta płyta to problem, którego nie naprawisz domowymi metodami. Połóż winyl na płaskiej powierzchni i sprawdź, czy nie faluje i czy nie ma „hustawki". Nawet jeśli tylko lekko odstaje, igła może wyskakiwać albo zbierać zniekształcenia. Sprawdź też krawędź: pęknięcia i wykruszenia przy otworze to sygnał, że ktoś obchodził się z płytą byle jak.

Zaczynasz od usunięcia nadmiaru wody. Po myciu przechyl płytę nad zlewem i pozwól jej swobodnie spłynąć. Nie wycieraj jej ręcznikiem, ścierką ani papierowym ręcznikiem — włókna zostają w rowku, a tarcie generuje ładunki i mikrozadrapania. Jeśli używasz szczotki do mycia, po ostatnim obrocie odłóż ją i nie przeciągaj po powierzchni. Płyta ma być mokra, ale nie ociekająca.

Uwaga na folie z PVC. Mogą one z czasem uwalniać plastyfikatory, które osadzają się na winylu i tworzą lepką warstwę przyciągającą kurz. Wybieraj folie z polietylenu lub polipropylenu, które są obojętne chemicznie. Unikaj też folii mocno naładowanych — jeśli po wyjęciu płyty słyszysz trzaski i widzisz przyciągane drobinki, folia działa źle. Wtedy ją wymień.

Na co patrzeć przy ramieniu, wkładce i igle Ramię w gramofonie walizkowym jest krótkie i lekkie, często plastikowe. To nie jest wada sama w sobie, ale wymaga ostrożności. Docisk igły ustawia się zwykle przez przesunięcie przeciwwagi lub dokręcenie sprężyny. Zbyt mały docisk powoduje przeskakiwanie igły i zbieranie kurzu z rowka, zbyt duży niszczy płytę szybciej niż zużyta igła. Trzymaj się wartości podanej dla konkretnej wkładki i wymień igłę po około 300–500 godzinach odtwarzania. Największy błąd to odtwarzanie płyt na zużytej igle, bo uszkodzenia rowka są nieodwracalne.

Napęd, prędkość i to, co słychać w tle Oba modele mają napęd paskowy i to jest ważne, bo pasek wymaga okresowej wymiany oraz kontroli naciągu. W praktyce po kilkuset godzinach odtwarzania prędkość może dryfować. Zanim uznasz, że gramofon „gra fałszywie", pobierz aplikację do pomiaru obrotów albo wydrukuj stroboskop i sprawdź, czy problem leży w pasku, a nie w silniku. Typowy błąd to dokręcanie silnika na siłę — nie rób tego. W jednej z tych konstrukcji pasek prowadzi się wokół talerza bezpośrednio, w drugiej przez dodatkowy element; przy wymianie paska koniecznie sprawdź schemat prowadzenia, bo złe założenie powoduje bicie i hałas.

Gramofon walizkowy to kompletny zestaw zamknięty w obudowie z uchwytem: napęd, ramię, wkładka, przedwzmacniacz, a często także głośniki i wejście słuchawkowe. Dzięki temu po wyjęciu z pudełka wystarczy postawić go na stabilnym blacie, zdjąć pokrywę, podłączyć zasilanie i można słuchać płyt. Właśnie ta wygoda sprawia, że po takie urządzenia sięgają osoby wracające do winyli po latach oraz te, które chcą mieć jeden sprzęt zamiast kilku osobnych klocków. Warto jednak wiedzieć, gdzie kończy się wygoda, a zaczynają kompromisy.

Płyn nakłada się na powierzchnię płyty, a nie na szczotkę. Rozprowadza się go po rowku ruchami okrężnymi, nie za mocno, żeby nie wciskać zabrudzeń w głąb. Po umyciu płytę trzeba dokładnie wypłukać wodą destylowaną. To etap, który wiele osób pomija. Pozostałości płynu zostają w rowku, zbierają kurz i po kilku odtworzeniach płyta zaczyna trzeszczeć bardziej niż przed myciem. Woda z kranu też jest złym pomysłem — zawiera minerały, które osadzają się w rowkach i są trudne do usunięcia.

Czwarta rzecz to wibracje i ustawienie. Gramofon walizkowy jest lekki, więc każdy krok w pobliżu, stuknięcie w stół czy głośna rozmowa przenoszą się na igłę. Postaw go na masywnym meblu, nie na chwiejnym stoliku, i nie na tej samej półce co głośniki. Poziome ustawienie obudowy sprawdź poziomnicą — talerz musi być w poziomie, inaczej ramię samo zjeżdża w stronę środka płyty. Na koniec: nie zostawiaj gramofonu włączonego na noc, bo silnik i pasek zużywają się bez potrzeby.

Trzecia różnica to talerz i plinta. Lżejszy talerz szybciej się rozpędza, ale ma mniejszą bezwładność, więc drobne wahania prędkości są bardziej słyszalne przy głośniejszym odtwarzaniu. Cięższy talerz daje stabilniejszy obrót, ale dłużej się rozkręca i wymaga staranniejszego wypoziomowania. Jeśli gramofon stoi na niestabilnym meblu, oba modele będą zbierać drgania — zainwestuj w solidny stolik lub podkładkę antywibracyjną, to tańsze niż wymiana sprzętu.