4 sygnały, że napęd bezpośredni wygrywa z paskiem
Zanim cokolwiek kupisz, sprawdź, co masz. Wzmacniacz zintegrowany często ma osobne wejście opisane jako „PHONO", a obok mały przełącznik MM/MC. To nie dekoracja — pozycja MM obsługuje typowe wkładki ruchomego magnesu, MC jest dla wkładek ruchomej cewki o jeszcze niższym napięciu. Ustawienie MC przy wkładce MM da przesterowanie i charczenie, a MM przy MC — prawie ciszę. Zajrzyj też na tył gramofonu: jeśli jest tam wbudowany przedwzmacniacz, włącznik „LINE/PHONO" decyduje, czy sygnał wychodzi już podniesiony, czy surowy.
Oceń, czy warto wymieniać wzmacniacz, czy tylko dokupić przedwzmacniacz. Jeśli obecny wzmacniacz ma wejście PHONO i gra czysto, wymiana nic nie da poza pustym portfelem. Jeśli wejście ma słabe parametry albo go brakuje, zewnętrzny przedwzmacniacz zwykle wystarcza. Przy wkładce MC sprawdź, czy przedwzmacniacz obsługuje jej niski poziom i właściwe obciążenie — inaczej zostaniesz z suchym, cienkim dźwiękiem.
Na koniec: nie musisz wydawać dużo, żeby uzyskać poprawny dźwięk. Wystarczy wzmacniacz gramofonowy zgodny z twoją wkładką i poprawnie podłączony. Jeśli zależy ci na lepszej jakości, wybierz model z osobnym zasilaniem i ekranowaną obudową. Pamiętaj, że wzmacniacz gramofonowy to nie to samo co wzmacniacz mocy – on tylko przygotowuje sygnał do dalszego przetworzenia. Dopiero po nim sygnał trafia do wzmacniacza lub kolumn aktywnych.
Najczęstszy błąd to mycie szyb w pełnym słońcu. Płyn wysycha szybciej, niż zdążysz go zebrać, i zostają smugi, których nie usunie nawet najlepsza ściągaczka. Druga pomyłka to używanie jednej ściereczki do wszystkiego — od ramy po polerowanie szkła. Brud z ramy przenosi się na szybę i zamiast czyściej, jest tylko bardziej szaro. Trzecia sprawa: płyn rozcieńczany „na oko". Zbyt stężony zostawia lepką warstwę, zbyt słaby nie rozpuszcza zabrudzeń. Trzymaj się proporcji podanej na opakowaniu i mieszaj go w jednej butelce, żeby nie dolewać na bieżąco.
Jeśli wzmacniacz nie ma wejścia PHONO, potrzebujesz zewnętrznego przedwzmacniacza gramofonowego. Wpinaj go między gramofon a dowolne wejście liniowe, nigdy w pętlę magnetofonową. Zasilanie z gniazdka sieciowego bywa źródłem przydźwięku — sprawdź, czy brum nie znika po odsunięciu zasilacza od kabli sygnałowych. Uziemienie gramofonu (cienki drucik z widełkami) podłącz do śrubki uziemiającej wzmacniacza lub przedwzmacniacza. Bez tego pojawia się buczenie, które zniknie dopiero po dotknięciu ramienia.
Najczęstszy błąd to kupowanie gramofonu bez sprawdzenia, jak zachowuje się przy zmianie prędkości i przy podniesieniu ramienia. Drugi błąd to dokładanie ciężkiej maty lub docisku do lekkiego talerza w napędzie pasowym — zwiększasz bezwładność, ale też obciążasz silnik i pasek, co kończy się poślizgiem. W napędzie bezpośrednim odwrotnie: zbyt lekki talerz nie wykorzystuje zalet konstrukcji, więc masa ma znaczenie. Trzeci błąd to ocenianie napędu po samym typie. Liczy się wykonanie łożyska, jakość sterowania i to, czy producent przewidział regulację.
Winyl jest materiałem termoplastycznym. Już przy kilkudziesięciu stopniach w mieszkaniu płyta mięknie na tyle, że rowek pod naciskiem igły odkształca się trwale. Usłyszysz to jako trzaski i przytłumione wysokie tony, których nie da się już usunąć myciem. Dlatego w upalne dni najważniejsza jest nie muzyka, a temperatura samego nośnika — im chłodniejszy, tym mniejsze ryzyko deformacji.
Decyzję podejmij po odsłuchu dwóch-trzech egzemplarzy w swoim systemie i po sprawdzeniu, czy serwis jest w ogóle możliwy. Jeśli zależy ci na prostocie i cichej pracy w rozsądnym przedziale, napęd pasowy zwykle wystarcza. Jeśli potrzebujesz stabilności przy dużym obciążeniu, szybkiego startu i nie chcesz wymieniać paska, szukaj dobrze wykonanego bezpośredniego. W obu przypadkach ważniejszy od typu napędu jest stan łożyska, wyważenie ramienia i poprawnie ustawiona siła nacisku igły.
Wybór między gramofonem z napędem pasowym a bezpośrednim sprowadza się do tego, jak talerz zamienia ruch silnika na obrót płyty. W konstrukcji pasowej silnik stoi z boku, a elastyczny pasek przenosi moment obrotowy i jednocześnie tłumi drgania. W konstrukcji bezpośredniej oś silnika jest osią talerza, więc nie ma żadnego pośrednika. Ta różnica przekłada się na dźwięk, serwis i codzienne użytkowanie — warto wiedzieć, co konkretnie zyskujesz, a co tracisz.
Gdzie wpiąć wzmacniacz gramofonowy Wzmacniacz gramofonowy możesz wpiąć na dwa sposoby. Pierwszy to wejście PHONO we wzmacniaczu zintegrowanym lub amplitunerze. Jeśli twoje urządzenie ma takie wejście, nie potrzebujesz zewnętrznego wzmacniacza gramofonowego – wystarczy podłączyć gramofon bezpośrednio do niego. Pamiętaj jednak, że wejście PHONO jest przeznaczone wyłącznie dla gramofonu; podłączenie tam odtwarzacza CD może uszkodzić sprzęt i na pewno zniekształci dźwięk. Drugi sposób to zewnętrzny przedwzmacniacz gramofonowy, który podłączasz między gramofon a dowolne wejście liniowe (aux, CD, tape). To rozwiązanie stosuje się, gdy wzmacniacz nie ma wejścia PHONO albo gdy gramofon stoi daleko od wzmacniacza.