Kurczenie czy mechacenie: co naprawdę robi bawełna z domieszkami

Typowy błąd to ocena po samym środku firany. Tam tkanina jest naciągnięta, równomiernie oświetlona i najmniej widoczna z kanapy. Sprawdzać trzeba brzegi, doły i tył materiału, zwłaszcza od strony szyby. Kolejny błąd to wietrzenie zamiast prania. Wywieszenie firany na balkon na godzinę nie usuwa tłuszczu ani pyłu, tylko rozprasza zapach na krótko. Jeśli po wietrzeniu zapach wraca w ciągu jednego dnia, problem jest w tkaninie, nie w powietrzu. Trzeci częsty błąd to pranie „na wszelki wypadek" zbyt często i w zbyt wysokiej temperaturze — firany szybciej się wtedy niszczą i skracają, a brud wraca wolniej tylko dlatego, że materiał stracił gęstość.

Największym błędem jest suszenie w suszarce bębnowej. Nawet krótki cykl z ciepłym powietrzem powoduje, że warstwa zaciemniająca pęka i zaczyna się łuszczyć, a metalizowana traci odbicie. Po praniu zasłonę rozwiesz od razu na karniszu lub na suszarce w cieniu, z dala od grzejnika i bezpośredniego słońca. Nie składaj jej, dopóki nie wyschnie — wilgotna powłoka skleja się na zagięciach i po rozłożeniu widać trwałe białe rysy.

Pranie kurtki puchowej w domowej pralce jest wykonalne, o ile podejdziesz do tego metodycznie. Zanim cokolwiek włożysz do bębna, sprawdź metkę z symbolem prania. Jeśli widnieje na niej przekreślona miska z wodą, pranie skończy się zniszczeniem ociepliny i lepiej oddać kurtkę do pralni. Gdy metka dopuszcza pranie, zamknij wszystkie zamki, zapnij rzepy i opróżnij kieszenie. Puch pod wpływem wody zbija się w grudki i traci właściwości termiczne, jeśli proces przebiega bez mechanicznego rozbijania.

Do usuwania zapachu wilgoci świetnie nadaje się również soda oczyszczona. Wsyp dwie łyżki sody do dużej miski lub worka, włóż suchy sweter i pozostaw na kilka godzin, najlepiej na noc. Soda wchłania nieprzyjemne wonie i nadmiar wilgoci z włókien. Po wyjęciu dokładnie wytrzep sweter, aby usunąć pozostałości proszku. Ta metoda jest bezpieczna dla większości tkanin, ale nie stosuj jej do swetrów z metalowymi dodatkami, które mogą ulec utlenieniu. Jeśli sweter jest bardzo mocno przesycony zapachem, powtórz zabieg dwukrotnie.

Po zakończeniu cyklu nie wykręcaj kurtki ani nie wyciskaj jej ręcznie. Wyjmij ją ostrożnie, delikatnie rozciągnij rękawy i strzepnij, żeby woda spłynęła z komór. Suszenie to etap, na którym większość osób popełnia błąd. Ustaw suszarkę na niską temperaturę i długi czas, wrzucając do bębna dwie lub trzy piłki tenisowe. Suszenie na kaloryferze albo wieszaku bez ruchu powietrza sprawi, że puch zgnije i zacznie nieprzyjemnie pachnieć, a ubranie straci puszystość. Jeśli nie masz suszarki, rozłóż kurtkę płasko na suszarce w przewiewnym miejscu i co kilka godzin rozbijaj grudki dłońmi.

Powyżej 1000 obrotów większość materiałów odkształca się nieodwracalnie. Wełna filcuje się i kurczy, wiskoza twardnieje i marszczy, a tkaniny z elastanem trwale tracą sprężystość. Bawełna wytrzymuje nawet 1200–1400 obrotów, ale pod warunkiem, że jest gęsto tkana i nie ma dodatków rozciągliwych. Zasada jest prosta: im wyższy obrót, tym większa szansa, że tkanina po wyjęciu z bębna będzie miała inny obrys niż przed praniem.

Jak prać, żeby ograniczyć jedno i drugie Pranie w 30–40 stopniach to kompromis: na tyle ciepło, by usunąć pot i tłuszcz, na tyle chłodno, by nie wywołać gwałtownego skurczu. Unikaj nagłych zmian temperatury — pranie w 60 i płukanie w zimnej wodzie to najprostszy sposób na zniekształcenie dzianiny. Wirowanie ustaw na 600–800 obrotów; wyższe obroty rozciągają mokre włókna i po wyschnięciu tkanina wraca do innego kształtu niż przed praniem. Susz w cieniu, na płasko, zwłaszcza dzianiny — wieszanie mokrej bawełny na sznurku powoduje wyciągnięcie wzdłużne i skurcz poprzeczny.

Zanim kupisz, sprawdź metkę i potrzyj tkaninę o siebie w miejscu, którego nie widać. Jeśli od razu sypią się krótkie włókna, mechacenie pojawi się po kilku praniach. Przy mieszankach z wiskozą i modalem licz się z tym, że będą wymagały delikatniejszego traktowania niż czysta bawełna, ale dłużej zachowają kolor i miękkość.

Bawełna to włókno, które w praniu zmienia wymiary z dwóch powodów: pęcznienia włókien i naprężeń powstałych przy tkaniu. Czysta bawełna kurczy się najbardziej przy pierwszym praniu w wysokiej temperaturze — typowo od 3 do 7 procent, a w tkaninach luźno tkanych nawet więcej. Mieszanki z elastanem, poliestrem czy wiskozą zachowują się inaczej, bo włókna syntetyczne stabilizują strukturę i ograniczają skurcz do 1–3 procent. Dlatego dwie koszulki o tym samym rozmiarze, ale innym składzie, po praniu mogą różnić się o pół rozmiaru.

Po suszeniu wyjmij kurtkę i energicznie nią potrząśnij. Sprawdź pod światło komory — jeśli wyczuwasz twarde skupiska, włóż ją do suszarki jeszcze na dwadzieścia minut z piłeczkami. Dobrze wysuszona kurtka jest lekka i równomiernie wypełniona. Zapach stęchlizny oznacza, że proces prania lub suszenia został skrócony; wtedy trzeba powtórzyć płukanie i suszenie. Pamiętaj, że puch traci właściwości przy zbyt częstym praniu, więc ogranicz je do jednego, dwóch razy w sezonie, a między praniami wietrz kurtkę i usuwaj plamy miejscowo.